viernes, 4 de diciembre de 2015

Un gaivotón con historia.






















O gaivotón (Larus marinus) e o lárido ou gaivota de maior que podemos observar na Gallaecia. Antano invernante raro e irregular, co paso dos anos tornouse unha especie máis frecuente, sen chegar a ser abundante, chegando a nidificar escasamente en algúns illotes e cantís mariños do noso territorio.

O gaivotón, como o seu propio nome indica, é unha gaivota de gran tamaño, a maior do continente, e cun manto escuro, case negro no caso dos adultos, que contrasta co resto do corpo, de cor branca inmaculada. No caso dos xuveniles e subadultos a identificación complícase algo máis pero o tamaño, claramente maior á maioría das gaivotas, axudaravos a identificar esta especie.

Desta volta achégovos unha observación realizada na Xunqueira da Ramallosa (Nigrán-Pontevedra), alí onde o río Miñor se une co Atlántico despois de darlle nome a unha bisbarra enteira "O Val Miñor". Así o pasado día 21 de novembro de 2015, e na compaña de Marcos R. Pantoja, Miguel Costas e Dani, foi observado un exemplar adulto desta especie depredando unha soia (Platichthys flesus), peixe plano habitual nas desembocadura dos ríos da Gallaecia. Para máis INRI o gaivotón en cuestión estaba anelado en PVC co código 10K NEGRO, sendo ao parecer un vello coñecido dos lectores de anelas. Este exemplar fora anelado en Normandía (Franza) en 2011, e ten sido observado frecuentemente dende o ano en que foi anelado, en diversos puntos das rías Baixas galegas, e especialmente na desembocadura do río Miñor. Tendes máis info no blogue de Antonio Gutierrez picando aquí e aquí . Como vedes este exemplar ten un amplo historial de rexistros que aporta unha valiosa información. Esta información ven dada polo uso, máis ou menos recente, de anelas de PVC de lectura a distancia, que se revela, en liñas xerais, moito máis eficaz que o anelamento en metal, xa que non se precisa a captura do exemplar para o acceso á información do mesmo, abrindo por si mesmo un novo ámbito no mundo da ornitoloxía, como é a lectura de anelas, que cada ano gaña máis adeptos.

E como é de ben nacidos ser agradecidos, aproveito para agradecerlle a David Sobreira a máis que pronta achega da información sobre o historial deste exemplar, observación e información en tempo real son cousas que se agradecen moito.
















































jueves, 3 de diciembre de 2015

O lobo ibérico candidato ás eleccións xerais españolas de 2015: 6ª parte

Durante as derradeiras xornadas analizamos o papel do lobo na sociedade e na historia do noso país, e non é moi difícil chegar á unha conclusión, esta especie é usada coma chivo expiatorio secular para agochar os verdadeiros problemas do pobo: a economía, a liberdade e os dereitos humanos.

Durante estas xornadas preelectorais o lobo volta a estar en primeira liña de fogo, coma se o problema deste país non fose a corrupción, o paro e a fame. Namestras falamos do lobo, do futbol, de Catalunya e de Gibraltar, esquecémonos da emigración, o desaparecimento do 80% das granxas de vacas leiteiras e encerradas (sen ataques de lobo),  ou do falseamento e manipulación sistemética das estatísticas ou das noticias do máis trascendente calado. Eso sí, en troques de alternativas claras aos verdadeiros problemas sociais que aforcan aos habitantes deste país, observamos, non sin certo asombro, como se reclama, unha e outra vez a caza e captura do lobo, pescudando un puñado de votos, que debido á ley electoral, valen tanto que ben merece a pena matar uns cantos lobos con tal de optelos. pero ollo por que as consecuencias poden ser contraproducintes.

Aqueles que sodes defensores da caza do lobo, e non sodes políticos interesados, dígovos que pensedes antes de pedir según que tipo de cousas e explícome.

En primeiro lugar, ao igual que as enquisas de intención de voto, os datos dos censos de lobo están manipulados. En realidade non temos a menos idea de cantos lobos ibéricos existen na actualidade no país. A razón está en que na actualidade consideramos as mandas coma unidades reproductoras, mais cantos lobos ten unha manda española. En realidade seis de media, un macho dominante, unha femia dominante, e tres ou catro femias inmaturas que axudan las labouras de caza e crianza dos lobatos, e que non crían. Recén rematada a época de cría, cando os lobatos estan a piques de independizarse, pode ser que atopemos a eses cinco ou seis exemplares novos do ano que están a aprender a cazar, pero pronto serán expulsados da manda e terán que formar a súa propia e pescudar un novo territorio. Coma calquera superdepredador, as poboacion de lobos nunha zona concreta non medran indefinidamente, senon que se autorregulan. É mais, os lobos son nómadas, teñen amplos territorios polos que vagan á procura do alimento segundo a época do ano.

Agora supoñamos que cazamos lobos. Na actualidade, digamos "legalmente", existen duas formas de cazalo. Por unha banda temos a eliminación de camadas posta en marcha por certas administracións públicas, pouco ou nada efectivas por que eses lobos están chamados a explorar e colonizar territorios novos e diferentes aos que naceron. Non pasarán xamáis a engrosar a poboación local, tan só as femias sustituirán ás femias da manda que acaden a madurez sexual, pero este feito verase retrasado no caso de que non existan exemplares sustitutos. Por outra banda temos a "caza legal" dos cazadores con licencia e cartos suficientes para cazar un dos lobos que entran en sorteo. Estes cazadores, que procuran o maior trofeo posible, cazarán ao macho/femia alfa ou dominante, polo seu valo cinexético proporcional ao seu tamaño. Craso error, xa que este feito ten consecuencias que os gandeiros descoñecen en grande medida.

As mandas de lobos actúan coma perfeitas máquinas engraxadas, nas que cada indivíduo ten un papel determinado. A efectividade da caza depende da interacción de todos e cada un dos membros da manda. Cando eliminamos ao xefe ou xefa, a manda perde efectividade, e polo tanto ten que pescudar presas máis doadas, e dicir, gando sen coidar, xa que ten que seguir alimentándose, pero a súa maquinaria xa non funciona para emboscar á presas silvestres, até que a manda se repoña da perda, e pode tardar anos en facelo. Polo tanto, é habitual, que cando permitimos a caza do lobo, os ataques ao gando, lonxe de diminuir,  aumenten.

A día de hoxe, os problemas do agro e o campo no noso país pasan pola falla de rendibilidade das explotacións, os gandeiros deben aumentar os rabaños para faler a súa actividade viable, até tal punto que moitas veces están sobresaturados de traballo, e polo tanto son menos eficaces á hora de protexer os rabaños. Pensemos, ¿Isto tamén é culpa do lobo?, dende logo que non, é culpa daqueles que firman un tratado que deixa os prezos dos produtos primarios extranxeiros a ras do chan, e os que nós non podemos competir.

Hoxe, cunha poboación cada día maís urbana os camiños de solución destes e doutros problemas pasan por saltarse a cadea de mando. E concienciar a toda a poboación perante a derrubo controlado da nosa economía e estado de benestar. O gandeiro, concienciado, debe loitar por que o consumidor urbano poida recoñecer o seu produto nas tendas, e debe loitar por que ese produto teña o menos impacto posible. O consumidor pola súa banda, debe loitar por apoiar co seu consumo o produto responsable coa conservación dos encantos dunha terra, que se non coidamos entre todos nós, ninguén vai coidar.

Polo tanto, antes de votar, que non che conten contos de lobos e carrapuchiñas vermellas, que che conten historias e proxectos de verdade, sempre coa verdade por diante e con solucións baseadas na realidade e non en fábulas milenarias. Vota con sentidiño, aquel que non é capaz de respetar a vida, non pode ser quen de respetar a túa propia. pide que se faga política de altura e non política de alcantarilla con tufos de cartos negros e portas xiratorias a ningún de nós nos levan a ningures.




martes, 1 de diciembre de 2015

O lobo ibérico candidato ás eleccións xerais españolas de 2015: 5ª parte.

Durante séculos tempos escoitado os contos nos que o lobo protagoniza un papel sanguinario e demoníaco, e no que o home, ou animais humanizados, son as súas vítimas. Sen embargo a historia amosa, en ocasións, un papel que supera con creces a ficción ilustrada nos contos. Así, ao longo dos derradeiros cen anos, aparecen, espallados por todo o mundo, unha serie de casos, que non por agochados, deixan de ser reais. Decenas de rapaces, abandonados polos homes en plena natureza, son adoptados por mandas de lobos, que conseguen facelos sobrevivir, nun entorno en principio hostil.

O caso español máis coñecido é o de Marcos Rodríguez Pantoja, cuia historia inspiraria a película "Entre Lobos". Por sorte nos últimos anos observamos a posta en valor destes casos. Que en tempos, lonxe de encumbrar ao lobo a un papel salvador, afunden aos seus protagonistas a un papel demonizador. Son homes salvaxes, e perigosos, pagáns que hai que convertir urxentemente ao cristianaismo para salvar a súa alma.

Marcos é o caso máis coñecido no noso país, pero non o único, aínda que, non sin tempo, rematou ben (máis ou menos), Dista moito da sorte que correron outras persoas atopadas no noso país baixo as mesmas circunstancias. Observemos algúns casos.

Ao longo dos séculos varias persoas abandoadas ou perdidas á súa sorte nos montes da Península Ibérica. A observación ou captura destes indivíduos deron lugar a multitude de lendas, que con maior ou menor proporción de licencias poéticas, foron transmitidas oralmente de xeración en xeración. Dando lugar a contos ou personaxes lendarios, pasarían a engrosar o Olimpo Popular dunhas xentes que pouco ou nada sabían de letras. Co paso dos anos, estas lendas pasarían a engrosar o olimpo postmoderno da criptozooloxía, baixo os epígrafes como lobishomes, dogmans e criaturas similares.

Pero ¿Qué ocorría realmente con estas xentes "salvaxes" capturadas durante os séculos escuros da idade media e moderna?. O máis habitual é que foran detidos e postos a disposición da autoridade da época, que non era outra que a da propia Igrexa, daquela todopoderosa, que soía condenar a morte a estes seres por connivencia cos lobos; considerados nese tempo demos por dereito propio.

En Asturies, coñecemos incluso un vernáculo para as xentes criadas por lobos e que comandaban mandas destes, sendo coñecidos baixo o nome de "lloberus". Un dos máis coñecidos foi o "lloberu" de Burbudín (Llanes) que merodeaba polos altos del "Puertu Riensena"

Coñecido é tamén o caso de Ana maría García, natural de llanes, e que foi acusada no ano 1641 en Toledo polo tribunal da Santa Inquisición, acusada de "llobera" ou "capitana dos lobos".Aínda que non existe constacia da convivencia desta cos lobos direitamente, e a súa confesión foi, coma todas optida medinte torturas. E que foi condenada a morte.

En Catalunya é coñecido o proceso da Santa Inquisición contra Pere Torrent, "O bruxo da Garrotxa". Acusado de bruxo e "lobero" e aforcado. A figura do lobero en Catalunya é tida por un persoeiro escuro que cobra por manter alonxadas ás mandas de lobos do gando, son coñecidas por nomes como " llobaters, llopaters, amansidors, encortadors, menadors, amenadors, ensalmadors ou salmaires de llops."


Como podedes observar, a relación de homes ou mulleres cos lobos, xamáis foi ben vista, e mesmo foi encarnizadamente perseguida.
 

Con isto, pomos sobre a mesa unha verdade incontestable, o lobo sanguinario, culpable de tódolos males, é quen de críar rapaces, adoptándoo. Rapaces, recordemos, abandonados polo home, antes e despois da súa convivencia cos lobos. A día de hoxe, o que queda da poboación lobeira da que formaba parte a manda que criou a Marcos, son catro lobos. Catro lobos que ao meu entender, deberían ser considerados monumento natural polo protagonismo exercido nesta apasionante historia que, por sorte, hoxe coñece moita xente.

¿Debemos entón, pobo alienado e asoballado, seguir considerando ao lobo como a un inimigo?, ou ¿debemos consideralo un compañeiro de viaxe tan asoballado coma nós mesmos?